 |
|
Mæðgurnar
Esther Sigurðardóttir og Sunna Mjöll Magnúsdóttir eru báðar óvirkir alkóhólistar. Esther hefur nú verið edrú í nærri fimm ár og Sunna í eitt ár og þrjá mánuði. | | Mæðgurnar Esther Sigurðardóttir og Sunna Mjöll Magnúsdóttir eru báðar óvirkir alkóhólistar. Esther féll eftir 20 ára edrúmennsku og var fársjúk af alkahólisma í rúm tvö ár. Þær fóru í gegnum erfiðan tíma en eru báðar edrú í dag og fullar bjartsýni.
„Þegar Sunna var að komast á unglingsárin þá fór ég að verða vör við erfiðleika. Hún hafði lent í einelti í skóla, átti erfitt í skólanum og greindist með mikinn athyglisbrest. Fljótlega fór hún að hanga með krökkum sem voru meira úti á lífinu og kom ekki heim þegar hún átti að koma. Hún byrjaði að ljúga og smám saman vatt þetta upp á sig,“ segir Esther Sigurðardóttir, móðir Sunnu Mjöll Magnúsdóttur, 18 ára.
Mæðgurnar Esther og Sunna Mjöll eiga við illvígan sjúkdóm að etja. Esther var 18 ára þegar hún fór í meðferð á Vogi en féll eftir 20 ára edrúmennsku, einmitt þegar Sunna var að komast á erfiðasta aldurinn.
Esther lýsir þessum tíma:
„Ég var ekki á góðum stað í lífinu, lenti í vinnuslysi og öðrum áföllum og var líklega með áfallastreituröskun á þessum tíma og svo hef ég glímt við þunglyndi lengi. Ég fékk sterk verkjalyf við verkjum sem hrjáðu mig, síðar féll ég á verkjalyfum og seinna bætist áfengið við. Geta mín til að vera til staðar fyrir börnin minnkaði hægt og rólega og aðbúnaðurinn á heimilinu versnaði. Þetta varð afskaplega sorglegt allt saman,“ segir hún og bendir á að alkóhólisminn hlífi engum. Öll fjölskyldan hafi orðið fyrir barðinu á veikindum hennar, ekki bara börnin hennar, Sunna og Guðfinnur, heldur öll stórfjölskyldan. „Þetta smitar svo út frá sér,“ segir hún.
Gaf Sunnu fyrsta sopann
Sunna smakkaði fyrsta áfengisdropann 12 ára. „Hún smakkaði fyrsta sopann hjá mér,“ segir Esther og verður miður sín við að rifja það upp. „Við vorum í útilegu og ég var að drekka. Ég sagði við Sunnu: Ef þér er kalt þá geturðu farið inn í bíl og fengið þér fullorðinsdjús,“ rifjar hún upp og Sunna bætir við að mamma hennar hafi þarna verið orðin mjög ölvuð og lyfjuð. Þegar Sunna var svo búinn með breezerinn kom hún aftur til mömmu sinnar og spurði hvort hún mætti fá annan. Smám saman komust mæðgurnar að samkomulagi um að Sunna fengi „appelsínufullorðinsdjús“ á laugardögum. Ég smakkaði fyrst áfengi hjá mömmu minni þegar ég var sjálf unglingur og var búin að heita mér því að gefa ekki barninu mínu fyrsta sopann. Svo gerði ég það sjálf og það á svipuðum aldri og ég var sjálf þegar mamma mín gaf mér staup af sérrí til að kenna mér að meta gott vín. Svo versnaði þetta hratt, Sunna hékk utan í rónunum á Hlemmi og var að stela og drekka.
Þetta var svo sorglegt allt saman og ömurlega leiðinlegt. Og á meðan var ég í mínum sjúkdómi,“ segir Esther og Sunna tekur við:
„Mamma keypti alltaf handa mér breezer en eftir ákveðinn tíma ákvað hún að hætta því. Ég varð ótrúlega reið því að á þessum tíma var strax komin spenna á miðvikudögum fyrir því að fá breezerinn á laugardögum. Allt í einu fannst mér það góð hugmynd að tala við stelpu í skólanum sem enginn vildi tala við af því að hún var í veseni. Ég var ofsalega reið út í mömmu og fór að tala við þessa stelpu og segja henni frá því hvað mamma væri vond við mig. Ég fór svo á mitt fyrsta fylleríið þetta kvöld en ég man ekkert eftir | |
|
því. Strax morguninn eftir fannst mér þetta hafa verið mikið stuð og ákvað að gera þetta aftur næstu helgi og svo hverja helgi eftir það,“ segir Sunna.
Drekka eða gasa eða reykja
Sunna var í Hjallaskóla í Kópavogi og var vísað úr skóla eftir slæma hegðun og margendurtekin brot á skólareglum. Hún var ekki í skóla í tvo mánuði. Þegar hún var rekin úr grunnskólanum mætti hún eldsnemma á morgnana í bæinn til að sníkja sér fyrir neyslunni. „Ég þóttist vera útlensk stelpa og hefði týnt foreldrum mínum, ég ætti ekki pening fyrir mat. Alltaf þegar ég komst í það þá byrjaði ég að drekka og áður en ég vissi af því gerðist þetta á hverjum degi. Ég varð alltaf að vera undir áhrifum,“ útskýrir hún.
Sunna var nokkrum sinnum send í neyðarvistun og á Stuðla. Hún var líka send í sveit fyrir vestan í gegnum barnaverndarnefnd. Hún var send í sjúkraskólann Ástún og Hvammshús í Kópavogi sem er skóli fyrir krakka sem eiga í erfiðleikum með að aðlagast. Í Hvammshúsi kláraði hún gagnfræðaskólann en sá skóli byggist á vilja og áhuga nemendanna til að læra. Starfið er skapandi og krökkunum í sjálfsvald sett hvað þau læra mikið. Krakkar, sem ekki nýta úrræðið, fá ekki að vera í skólanum því að mjög er setið um pláss í skólanum og aðeins nokkrir krakkar komast að. Esther segir að Félagsþjónusta Kópavogs hafi staðið sig vel gagnvart Sunnu og mörg úræði verið í boði en því miður sé búið að loka Unglingasmiðjunni. „Hún var rosalega mikill stuðningur við dóttir mína og úræði til að hjálpa fjölskyldunni í heild,“ segir hún.
| |
 |
|
Maður heldur áfram að lifa einn dag í einu.
Við erum ekki læknaðar af alkóhólismanum en öllu máli skiptir að viðhalda þeim árangri og bata sem við höfum náð.. |
|
Klingdu bjöllur
Esther lýsir sínu ástandi á þessum tíma og segir að það hafi verið sorglegt. „Ég drakk og notaði verkjatöflur. Þetta varði í tvö og hálft ár. Mamma hafði komið reglulega, tekið til og hjálpað mér en á einhverjum tímapunkti bað ég hana að hætta að koma. Einhvers staðar klingdu bjöllur. Mér fannst að ég yrði að leyfa fólki að sjá ástandið eins og það væri, þá fengi ég kannski þá hjálp sem ég þyrfti. Mér fannst svo erfitt að biðja um hjálp. Það var eins og að ég gæti það ekki þó að ég vissi að ég þyrfti hana svo mikið en ég var gjörsamlega lömuð af alkahólisma. Geta mín til að hugsa um börnin var engin, mér fannst svo erfitt að biðja um hjálp og gat það ekki að eigin frumkvæði,“ segir Esther.
Tilsjónarkona var farin að koma reglulega til Estherar og hún sá ástandið. Strax á eftir fylgdi íhlutun frá barnaverndarnefnd, hringt var í fjölskylduna og allt gerðist mjög hratt, fulltrúar barnaverndarnefndar komu, pabbi barnanna og ættingjar þeirra. „Ég man alltaf þegar Kjell fulltrúi barnaverndarnefndar sagði við mig að hann gæti alveg hjálpað mér ef ég bara leyfði honum að gera það. Á þessu augnabliki gerðist einhvað og ég fann vonarneista. Hægt og rólega fór ég að koma til baka,“ segir hún og bætir við að hún eigi samheldna fjölskyldu, góða vini og fimm frábær systkini sem hafi verið til staðar fyrir sig.
„Elsta systir mín tók að sér að leiða mig áfram í gegnum mörg málsem upp komu og þurftu úrlausnar við, ég lærði mikið af henni. Ég er heppin með fjölskyldu, hún er eins og allar fjölskyldur, langt frá því að vera fullkomin og er yndislega litrík,“ heldur hún áfram.
Esther var svo langt leidd af alkahólisma og aðbúnaðurinn inni á heimilinu var slæmur að hún gat ekki hugsað um börnin. Sunna fór því til pabba síns og Guðfinnur til góðs fólks vestur í bæ. Þessi tími var Guðfinni syni mínum mjög erfiður og aðskilnaðurinn var ofboðslega sár fyrir bæði mig og hann. Hann var hjá rosalega góðu fólki sem studdu vel við bakið á honum og auðvelduðu honum þennan tíma og ég er þeim alltaf ólýsanlega þakklát. Við erum í góðu sambandi við þau. Minn nýi edrúdagur er 22. desember 2006,“ segir Esther og lýsir því að hún hafi ekki farið í meðferð hjá SÁÁ heldur í gegnum Landspítalann á Teiga. Hún hafi verið hjá SÁÁ 1984 og unnið lengi innan tólf spora samtaka. Hún hafi hinsvegar verið svo niðurbrotin þegar þarna var komið að sér hafi þótt erfitt að koma aftur til SÁÁ.
„Það er svo erfitt að viðurkenna sig sigraðan,“ segir hún. | |
Strax að drekka aftur...
Esther var í rúman mánuð í meðferð á Teigum svo á og Endurhæfingu á gigtarsviði á Reykjalundi í 8 vikur og Sunna fór samtímis í meðferð á Stuðla. Krakkarnir voru
ekki hjá Esther í sex mánuði en hún fékk að tala við strákinn sinn í síma einu sinni í viku og mátti hitta hann einu sinni í mánuði. Sunnu gekk vel í meðferðinni á Stuðlum og var þar þegar hún fermdist. Þegar hún kom af Stuðlum reyndi Esther að tengja hana inn í UngSÁÁ og þar kynntist Sunna krökkum sem voru í sömu sporum og hún.
„Þegar kom út af Stuðlum var ég edrú í eina viku og fór svo að drekka upp á dag aftur. Ef ég var ekki að drekka þá var það af því að mér var hreinlega ekki hleypt út heima. Þá reyndi ég oft að ljúga mig niður til bestu
vinkonu minnar og sagði svo vinkonu minni að ég þyrfti aðeins að fara út að hitta vini mína. Þetta var mín leið til að komast út ef ég var í straffi. Þegar ég var sextán ára var mamma búin að tala svo mikið um að ég væri í miklum áhættuhóp út af alkóhólismanum og sagði mér frá U hópnum hjá SÁÁ sem hún sagði að væri fyrir aðstandendur. Á þessum tíma var ég inni í dópista rottuholunum að nota, ég sá ekkert athugunarvert við ástand mitt,“ lýsir Sunna.
Gerðum hvað sem var
Í þeirri trú að U hópurinn væri fyrir aðstandendur alkóhólista mætti Sunna á sinn fyrsta fund hjá hópnum. Til að byrja með fannst henni þetta fáránlegt og dramatískt. Krakkarnir sögðu frá sinni neyslu en þegar kom að Sunnu þá sagðist hún bara hafa komið vegna foreldra sinna. Þegar hún var spurð hvort hún ætti ekki sjálf við einhvern vanda að stríða þá þverneitaði hún því. Krakkarnir hvöttu hana samt til að koma með sér á tólf spora fundi og fyrir einhverja ástæðu kom ég aftur og aftur,“ segir Sunna.
Sunna tók þátt í U hópnum og var edrú í átján mánuði. Eftir sextán mánaða edrúmennsku fór hún einhverra hluta vegna að tala aftur mikið við fólk sem hún hafði verið með í neyslunni. Það leiddi til þess að hún hætti að gera prógrammið sitt, hætti að mæta í skólann og fór að selja sér þá hugmynd að þetta hafi ekki verið svona slæmt. Hún hafði aldrei verið mikið í kannabisreykingum en nú tók svoleiðis tímabil við. „Við vorum tvö mikið saman og gerðum hvað sem var til að redda okkur. Aldrei ætlaði ég að detta í það á þessari stundu en þegar engar varnir eru þá hefur alkahólisminn öll völd,“ útskýrir hún. | |
 |
|
Feluleikur gagnvart mömmu
Sunna var allt að eitt ár í neyslunni að þessu sinni. Við tók mikill feluleikur gagnvart mömmu hennar. Hún fór á fundi þar sem vinir mömmu hennar voru en var samt alltaf undir áhrifum inni á fundunum og Esther grunaði ekki neitt. „Ég ætlaði mörgum sinnum að verða edrú en viljinn var ekki nógu sterkur.
Eitt kvöld lá ég í fósturstellingu uppi í rúmi hjá mömmu og sagði henni að ég væri dottin í það. Við fórum saman á fund og ég datt aftur í það. Svona gekk þetta í nokkra mánuði en svo tók við þriggja til fjögurra mánaða edrútímabil. Svo í júní 2010 þá deyr en vinkona mín út af of stórum skammti. Ég lofaði sjálfri mér að vera edrú til að virða minningu hennar en fór svo í útilegu með vinum mínum á Hólmavík og ákvað að detta í það en ætlaði að hafa stjórn á þessu rifjar Sunna upp.
"Krakkarnir voru að drekka í bílnum og mig langaði í einn bjór, það var ekki flóknara en það. Ég var þarna yfir helgina, búin að drekka svo að ég man lítið sem ekkert eftir helginni. Svo komum við í bæinn. Ég hringdi í mömmu og laug að henni að við ætluðum að vera að lengur á tjaldsvæðinu til að geta farið og fengið pening til þess að kaupa meira áfengi,“ útskýrir hún.
Þessi vika sem á eftir fylgdi var „ein mesta geðveiki sem ég hef lifað,“ segir Sunna. „Ég var úti á pöbbunum að biðja gamla menn að kaupa ofan í mig áfengi og redda mér að reykja. Mamma vinkonu minnar er mikill alkóhólisti og var inni á spítala á því hún hafði tekið of stóran skammt. Ég rústaði íbúðinni hennar til að leita að lyfjunum sem hún óverdósaði út af. Svona var þessi tími, það leið ekki ein mínúta þar sem ég var alveg edrú.“
Á góðum stað
Eftir útileguna fór Sunna á tólf spora fund og ætlaði inn á Vog en stoltið „var aðeins of mikið.“ Hún segist hafa verið á niðurtúr í eina viku eftir fylleríið með „endalausan hausverk, ógleði og ranghugmyndir. Mér leið ömurlega. Ég sat í svitabaði allan daginn,“ segir hún. Þegar Sunna hafði verið edrú í nokkra daga fóru mæðgurnar saman í sumarbústað og þar leið Sunnu mjög illa. Löngunin í vímu stóð í nokkrar vikur en hún stóðst freistinguna og byrjaði aftur á tólf spora vinnu.
Mæðgurnar eru nú á góðum stað í lífinu og gengur vel að vera edrú. Esther hefur nú verið edrú í næstum fimm ár og Sunna hefur nú verið edrú í eitt ár og þrjá mánuði. Báðar standa þær sig vel. Esther er í hlutastarfi og Sunna vinnur við umönnun aldraðra. Sunna tekur þátt í starfi Ung SÁÁ og nýtur þess að vinna, sofa, sækja fundi og hafa gaman af lífinu og stefnir á það að fara að læra félagsfræði næsta ár. Þær hafa góða vini í kringum sig og fengið mikinn stuðning. Esther segist hafa þegið alla hjálp sem henni hafi boðist og auðvitað verið upptekin af því framan af að ná bata sjálf.
Frjálsar frá áfengi
Sunna segist lítið hugsa um það liðna. Þetta hafi verið „hálf glataður tími“ en í dag sé þetta að baki. „Það er ekki kvöl og pína að vera edrú í dag, það snýst ekki allt um | |
|
að vera undir einhverskonar áhrifum. Ég get gengið í gegnum vonda og góða hluti í dag og ég þarf ekki að nota, það var ekki valkostur áður fyrr. En það er í boði að vera edrú núna, alveg sama hvað,“ segir Sunna.
„Það tók mig smá tíma að viðurkenna að barnið mitt væri í raun og veru alkóhólisti því að ég vildi ekki að hún væri það og trúði varla að hún væri með þennan sjúkdóm. Hún er 18 ára og það hafa orðið miklar og góðar breytingar. Þetta hefur gengið rosalega vel og það hefur verið gaman að fylgjast með henni. Nú eru að verða fimm ár síðan ég kom aftur inn og einhvern veginn hefur lífið farið hægt og rólega í þennan hversdagslega gír. Ég hef náð mér nokkuð vel og svo gerist lífið bara og það er svo frábært að hafa góð tæki og tól eins og 12 sporin eru til að takast á við það sem við mætum á lífsleiðinni,“ segir Esther.
„Maður heldur áfram að lifa einn dag í einu. Við erum ekki læknaðar af alkóhólismanum en öllu máli skiptir að viðhalda þeim árangri og bata sem við höfum náð, öðruvísi náum við ekki árangri til að lifa hamingjusömu lífi,“ segja mæðgurnar að lokum.
Myndir: Gunnar Gunnarsson
Texti: Guðrún Helga Sigurðardóttir
SÁÁ blaðið 3.tbl 2011
| |
|