|
Vissir þú :
Að vegna kynbóta á kannabisplöntunni eru kannabisefni sem finnast á markaðinum í dag mun sterkari en þau sem neytt var á 7. og 8. áratugnum.
Vissir þú:
Að talsmenn kannabisneyslu halda uppi linnu lausum áróðri á netinu fyrir neyslu og ágæti kannabisefn. Upplýsingar sem þar koma fram eru margar hverjar mjög sannfærandi ef lesandinn veit lítið um kannabisefni og áhrif þeirra á neytandann.
Vissir þú:
Að kannabisefni og amfetamín eru lang vinsælustu vímuefnin hjá unglingum á eftir áfengi. Unglingar hafa mjög greiðan aðgang að þessum efnum og þau kosta ekki mikið.
Vissir þú :
Að það að reykja fimm kannabisvindlinga samsvarar því að reykja einn pakka af sígarettum hvað varðar skaðsemi þessara efna.
Vissir þú:
Að áhugi foreldra á unglingnum, áhugamálum hans og umhverfi ásamt þvi að vera góð fyrirmynd getur skipt sköpum um það hvort unglingurinn hefji vímuefnaneyslu.
Vissir þú:
Að smjörsýruneysla - litlir skammtar af efninu rohypnol geta valdið dauða. 10 mg af efninu rohypnol veldur vímu og neytandinn sér allt í þoku. Mjög stutt er í alvarleg áhrif efnisins, því að 50 mg valda svæfingu, öndunin hægir á sér og dæmi eru um að fólk hafi orðið meðvitundarlaust og dáið af þessum skömmtum. Mikil hætta er á krömpum. Eftir vímuna man einstaklingurinn ekkert eftir því sem átti sér stað meðan hann var í vímunni. Það eina góða við efnið virðist vera að það virkar mjög stutt.
Efnið er sérstaklega varasamt vegna þess að það hefur samverkun með áfengi og róandi efnum og geta því litlir skammtar af efninu valdið dauða ef einstaklingurinn er undir áhrifum áfengis eða róandi lyfja.
Vissir þú:
Að þeir sem misnota stera, fara yfirleitt mjög leynt með þessa neyslu og er hún jafnvel meira feimnismál en misnotkun ólöglegra fíkniefna. Þessir neytendur eru í mikilli afneitun á þær hættur sem steraneyslan hefur í för með sér, og reyna oft að réttlæta neysluna með því, að þeir noti sterana tímabundið og geri hlé á milli til að líkaminn jafni sig. Flestir telja sér trú um að þeir noti skammta sem eru undir hættumörkum. Sannleikurinn er sá, að flestir eru að nota þessi efni í jafnvel hundraðföldum þeim skömmtum sem líkaminn getur þolað og aukaverkanir eru margar mjög alvarlegar. Hjartasjúkdómar, lifrar- og lungnasjúkdómar eru vel þekktir fylgikvillar og hefur leitt fólk til dauða hér á landi sem annars staðar.
Vissir þú:
Að kannabisefni hafa áhrif á aksturshæfni einstaklinga. Það að aka undir áhrifum kannabisefna getur leitt til umferðarslysa.
Vissir þú:
Að lifrarbólga-C er oftar en ekki alveg einkennalaus eða einkennalítil í fyrstu. Fólk veit ekki hvort það hefur fengið sjúkdóminn eða ekki. Því þarf að gera skimunarpróf hjá öllum sem hugsanlega gætu hafa fengið sjúkdóminn. Slíkar rannsóknir og frekari greining er gerð með blóðrannsóknum sem gerðar eru á Rannsóknarstofu Háskólans í veirufræði. Hægt er að fá blóð dregið til slíkra rannsókna á öllum heilsugæslustöðvum og sjúkrahúsum þessa lands. Á Sjúkrahúsinu Vogi hafa verið gerðar slíkar rannsóknir af öllum sem eru í áhættuhóp frá árinu 1993.
Vissir þú að:
Kannabis neytendur eiga við mörg samskonar heilsu vandamál að stríða og þeir sem reykja tóbak. Þessi vandamál eru t.d. stöðugur hósti, bronkítis og brjóstverkir.
Vissir þú:
Að aðalhættan við að nota sveppi er sú að við neysluna getur neytandinn orðið geðveikur um tíma eða hrundið af stað alvarlegri geðveiki. Hægt er að deila um hverjir það eru sem þannig geta orðið geðveikir eða geðveilir. Flestir eru þó á því að veikleiki á geði þurfi að vera fyrir hendi til að slíkt komi fram. Erfitt er að segja fyrir um hverjir þola slíkt sveppaát en hægt að fullyrða að 15-20% okkar megum alls ekki nota þessa sveppi. Þeir sem eru í sérstakri hættu eru þeir sem eru geðveilir eða geðveikir eða í ætt þeirra er geðveiki. Aðrar aukaverkanir sem geta komið fram við sveppanotkun eru ógleði, uppköst, óþægindi í kvið, höfuðverkur, hár blóðþrýstingur og þanin ljósop og höfgi.
Vissir þú:
Að LSD gerir geðsjúkdóma og geðveilur miklu verri. Varanlegar persónuleikabreytingar með breytingum á hegðun og dulrænni hugsun kemur ekki ósjaldan fyrir eftir neyslu slíkra efna. Ástand sem minnir á kleyfhugasýki getur verið þrálátt og erfitt er að segja til um hvort LSD framkallaði þetta ástand eða svipti hulunni af veikleika sem fyrir var. Þó að erfitt sé að fullyrða að LSD geti valdið kleyfhugasýki hefur það vissulega margs konar áhrif á þá einstaklinga sem hafa ættarsögu um þennan sjúkdóm. Þannig getur LSD valdið hjá slíkum einstaklingum
- Að geðsjúkdómurinn kemur fram fyrr en ella.
- Að sturlun birtist sem annars hefði legið í dvala.
- Að framkalla að nýju sturlun hjá einstaklingi sem fengið hefur slíkt áður.
Vissir þú:
Að langvarandi notkun róandi lyfja við svefnleysi eða kvíða veldur oft vandræðum því að svefnleysi og kvíði eru alltaf einkenni um sjúkdóm eða þörf fyrir breytt líferni. Lyfin lækna hvorugt en geta skapað nýjan vanda þegar fram í sækir. Einstaklingurinn myndar þol gegn lyfinu eftir nokkrar vikur og kvíðinn eða svefnleysið lætur á sér kræla að nýju þrátt fyrir að lyfin séu notuð daglega. Hætti sjúklingurinn að taka lyfin við þessar aðstæður magnast kvíðinn og svefnleysið og verður verra en þegar hann byrjaði að taka lyfin. Hann hefur þá keypt lækninguna dýru verði og er ver staddur og meira hamlaður en þegar hann byrjaði að taka lyfið í góðri trú.
Vissir þú:
Að vandamálin sem koma upp vegna neyslu helsælu eru aðallega þrenns konar ef sjálfri vímuefnafíkninni er sleppt.
- Í fyrsta lagi er skyndieitrun sem getur verið allt frá vægri eitrun sem svipar til kaffieitrunar til lífshættulegra einkenna um of stóran skammt örvandi lyfja.
- Í öðru lagi er krónísk eitrun, sem kemur við reglulega notkun, sem á sama hátt getur verið frá vægri vanlíðan yfir í ofsóknarsturlun.
- Þriðji vandinn er sá að oft kemur lyfjaneyslan af stað varanlegri kvíðataugaveiklun sem getur verið allt frá því að vera væg yfir í að vera ákaflega alvarleg og þá með ofsahræðsluköstum, oföndun og fælni.
Vissir þú:
Að áfengisdrykkja slakar á vöðvum við efra magaopið. Óhófleg áfengisdrykkja veldur því oft að innihald magans getur sullast upp í vélindað ( bakflæði) og veldur þar þrálátum bólgum og hættu á krabbameini. Áfengi ertir og skemmir slímhúð magans og skeifugarnarinnar og veldur þar þrálátum bólgum. Blæðingar úr bólginni slímhúð magans, magasárum eða æðagúlum sem fylgja skorpulifur og eru í maga og vélinda valda dauða margra áfengissjúklinga.
Vissir þú:
Að kannabisefni valda ein og sér alvarlegum sjúkdómi þar sem neytandinn verður líkamlega háður efninu. Í afeitrun fá sjúklingar veruleg fráhvarfseinkenni sem lýsa sér í svefntruflunum, kvíða og óróleika. Fylgikvillar mikillar kannabisneyslu hafa verið þeim læknum sem vinna með þessa sjúklinga vel ljós um langan tíma. Framfarir í frumulífeðlisfræði hafa gert mönnum kleift að skilja betur verkun kannabisefna á heilann. Þekkingin hefur einkum aukist eftir árið 1992. Þessi nýja vísindaþekking rennir enn frekari stoðum undir skilning manna á því að kannabisfíkn sé alvarlegur heilasjúkdómur sem hefur í för með sér slæma fylgikvilla, einkum hjá ungu fólki. Ungt fólk sem notar kannabisefni í óhófi á erfitt eða ómögulegt með að mynda trausta sjálfsímynd og vinna skipulega að markmiðum til lengri og skemmri tíma. Hvort tveggja er grundvöllur góðrar geðheilsu.
Vissir þú:
Að venjan er að styðjast við handbók Ameríska geðlæknafélagsins þegar sjúkdómurinn áfengissýki eða önnur vímuefnafíkn er greind. Stór hópur sérfróðar lækna kom að gerð þeirra viðmiðunareinkenna sem er að finna í fjórðu útgáfunni (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition: DSM VI) frá 1994.
Þessar viðmiðanir eru fyrir áfengissýki: DSM IV
Áfengissýki má greina hjá einstaklingi í óeðlilegri áfengisneyslu sem veldur honum verulegri óstarfhæfni og vanlíðan og jákvæðum svörum við þremur eða fleiri af eftirtöldum viðmiðunaratriðum.
- Aukið þol sem einkennist annað hvort af :
- Þörf fyrir að drekka verulega aukið magn af áfengi til að verða ölvaður eða fá fram þau áhrif sem óskað er.
- Áberandi minni áhrif fást þegar sama áfengismagn er notað hverju sinni.
- Fráhvarf eftir langa og mikla drykkju sem lýsir sér annað hvort með:
- Tveimur eða fleiri eftirtalinna einkenna: skjálfta, svefnleysi, kvíða,óróleika, ofskynjunum, krampa eða ofstarfsemi sjálfráða taugakerfisins, t.d. svita eða hröðum hjartslætti.
- Áfengi eða róandi lyf eru notað til að laga eða forðast áfengisfráhvarf.
- Oft er drukkið meira áfengi eða setið lengur að drykkju en ætlað var í fyrstu.
- Viðvarandi löngun eða misheppnaðar tilraunir til að draga úr eða hætta neyslu áfengis.
- Miklum tíma er eytt í að verða sér út um áfengi, nota áfengieða jafna sig eftir áfengisneyslu.
- Fjölskylda eða vinna er vanrækt vegna áfengisdrykkju eða hætt er við eða dregið úr ýmsum heilbrigðum venjum eða tómstundum.
- Áfengisneyslu er haldi áfram þó að viðkomandi geri sér grein fyrir að hún veldur viðvarandi eða endurteknum líkamlegum eða andlegum veikindum.
Nægilegt er að til staðar séu 3 af þessum viðmiðunaratriðum og áfengissýkin getur þá verið með eða án líkamlegrar vandbindingar. Líkamleg vanabinding er greind með því að til staðar eru viðmiðunaratriði 1 eða 2 eða þau bæði.
Vissir þú:
Að neysla kannabisefna er nú orðin svo almenn á Íslandi að umræðan um að lögleyfa efnin þykir sjálfsögð. Kannabisefnin sækja enn á meðal þeirra yngstu og það sem einkennir ástandið er hversu stór hluti þeirra fer að nota efnin daglega og verður óvirkur. Við það flosna unglingarnir upp úr skóla eða vinnu og leiðast margir út í aðra og harðari vímuefnaneyslu.
Vissir þú:
Að þekking á áfengissýki- og vímuefnafíkn hefur vaxið hröðum skrefum undanfarin 25 ár. Munar hér mestu um undraverðar framfarir í þekkingu okkar á uppbyggingu og starfsemi heilans og áhrifum vímuefna á hann. Í kjölfarið hefur áhugi heilbrigðisstarfsmanna á vímuefnafíkn aukist sem aftur hefur leitt til mikilla framfara í meðferð við vímuefnafíkn. SÁÁ hefur notfært sér þetta og miklar breytingar til batnaðar hafa orðið í áfengis- og vímuefnameðferðinni sem samtökin bjóða upp á undanförnum árum.
Vissir þú:
Að með vaxandi þekkingu er áfengis- og vímuefnafíkn smám saman að birtast mönnum sem líffræðilegur heilasjúkdómur sem myndast við endurtekna notkun vímuefna. Sjúkdómurinn á sér mislangan sjúkdómsþróunarferil þar sem umhverfis- og erfðaþættir verka saman og skapa fullmótaða sjúkdómsmynd. Í lok þróunarferilsins stendur einstaklingurinn uppi með breyttan heila. Starfsheildir heilans hafa breyst vegna breytinga á taugafrumum og boðefnum þeirra. Nú liggja fyrir líffræðilegar skýringar á jákvæðri og neikvæðri hvatningu til að halda vímuefnaneyslunni áfram þrátt fyrir að það skaði einstaklinginn þegar til lengri tíma er litið. Einhvers staðar á þróunarferlinum missir sjúklingurinn hæfni til að sporna gegn fíkn sinni og þótt hann vilji sjálfur hætta tekst honum það ekki þrátt fyrir ýmsar tilraunir.
Vissir þú:
Að hófleg drykkja er skilgreind á eftirfarandi hátt:
Karlar (20-65 ára):
Tveir drykkir eða minna á dag að jafnaði.
Aldrei meira en fimm drykkir í hvert sinn.
Samanlagt fjórtán drykkir á viku eða minna.
Konur (og karlar eldri en 65 ára):
Einn drykkur eða minna á dag að jafnaði.
Aldrei meira en fjórir drykkir í senn.
Samanlagt minna en sjö drykkir á viku.
Hvað er einn drykkur af áfengi?
Vínföng innihalda mismunandi mikið magn af áfengi og því er nauðsynlegt að finna mælikvarða sem almenningur á auðvelt með að skilja. Sú venja hefur skapast að tala um drykki af áfengi sem þá eru skilgreindir á eftirfarandi hátt: Einn drykkur eða vínskammtur inniheldur um 12 g af hreinu áfengi. Slíkur skammtur svarar til u.þ.b. eins barskammts (sjúss) sem eru 30 ml af brenndu víni, um 150 ml af léttu víni eða um 400 ml af bjór.
Ofangreind mörk hófdrykkju geta verið of há fyrir aldrað fólk eða þá sem eru með vissa sjúkdóma. Ef þú ert í vafa um hver mörk þín eru skaltu ráðfæra þig við lækni þinn.
Vissir þú:
Að fólk yngra en 18 ára á ekki að nota áfengi!! |