Opið bréf til ráðherra

10 bitar í nýja áfengisstefnu

 

Álfheiður Ingadóttir heilbrigðisráðherra lýsti því yfir í vikunni að það væri sjálfstætt markmið og eftirsóknarvert, að draga úr áfengisdrykkju landsmanna. Frábært! hjá ráðherranum. Og vonandi upphaf að endurskoðaðri áfengisstefnu stjórnvalda.

 

Hér er mitt innlegg til þeirra endurskoðunar.

 

Eitt er að standa vörð um nýafstaðnar verðhækkanir á áfengi. Hækkun verðs og/eða lækkun kaupmáttar hefur sömu áhrif og önnur takmörkun aðgangs að áfengi. Slíkar hindranir draga almennt úr drykkju. Minni almenn drykkja dregur úr neikvæðum áhrifum áfengis á samfélagið og einstaklingana.

 

Annað er að viðurkenna að áfengi er bæði heilbrigðislegur og félagslegur skaðvaldur. Sporna verður við því að óhófleg áfengisdrykkja leggist yfir og drepi niður hátíðarhöld á borð við 17.júní, menningarnótt, gay-pride, verslunarmannahelgi, 1. des., Þorláksmessu, gamlárskvöld, þrettándann, hvítasunnu, danska-færeyska- og írska daga – svo til hvern þann mannfagnað sem Íslendingar standa fyrir. Fyrir nokkrum áratugum tókst Sigurbirni Einarssyni biskup, með hjálp góðra manna, að úthýsa áfengi úr fermingarveislum. Kannski er kominn tími til að stíga næsta skref. Hvað með að sleppa fylleríi á 17. júní? Við þyrftum þá ekki að forða börnunum úr miðbænum þegar fyllisvínin mæta upp úr kvöldmat.

 

Þriðja væri að viðurkenna rétt fólks til að lifa án truflunar af drykkju og ölvuðu fólki – á sama hátt og réttur reyklausra var viðurkenndur fyrir nokkrum áratugum. Eigum við að takmarka áfengissölu í flugvélum við öftustu sætaraðirnar? Það er erfitt að flýja röflandi sessunautinn í flugvél. Eigum við að skylda þá sem reka almenn tjaldstæði að bjóða upp á einangrað svæði þar sem fjölskyldufólk og aðrir alsgáðir geta sofið í friði? Ein hæð á hverju hóteli?

 

Fjórða væri að viðurkenna að þótt fullorðnu fólki eigi að vera treystandi til að bjarga eða fórna lífi sinu hjálparlaust, þá eru það fyrst og fremst börn sem falla fyrir áfenginu. Langflestir byrja að drekka áfengi þegar heilastarfsemin er enn ómótuð. Það er í raun óraunhæft að gera kröfur um að börn taki ákvarðanir er taki mið af langvarandi lífsheilsu sinni og þroskaðri samfélagsvitund. Stríð við áfengisdrykkjuna er því ekki háð í heimi fullorðinna heldur barna og því er fráleitt að veifa þar rétti fólks og frelsi til ákvarðana. Okkar skylda er að búa börnum okkur þann félagslega veruleik að líf án drykkju sé raunhæfur kostur og eftirsóknarverður. Raunveruleikinn í dag er sá að barnið finnur fyrir félagslegum kröfum um að drekka eins og allir hinir – eins og öll þjóðin. Það er tabú að leggja til við ungt fólk að það geti lifað góðu vímulausu lífi. Meira að segja Lýðheilsustofnun þorir ekki nefna slíkt og leggur til hófdrykkju eins og edrú líf sé of róttækt og öfgakennt.

 

Fimmta væri að viðurkenna að alkahólismi erfist og beina forvörnum að þeim hópi sem er í mestri hættu: Börnum alkahólista. Þegar við glímum við aðra sjúkdóma sem erfast eigum við ekki í vanda með að finna fyrst áhættuhópinn. En þar sem samfélagið vill hafa skjól í því að alkahólismi sé ekki sjúkdómur sem erfist heldur sjálfskaparvíti og vesaldómur, þá leyfum við kynslóð eftir kynslóð af börnum sem eru í mikilli áhættu að líða hjá en eyðum orkunni í almennar umvandanir gagnvart öllum.

 

Sjötta væri að þeir sem kunna með áfengi að fara sætti sig við takmarkanir á aðgengi að þessu efni, hærra verð og strangari reglur. Slíkt gera ökumenn sem treystandi væri til að aka lysalaust án reglna í umferðinni. Þeir beygja sig undir reglur vitandi að það er afarsælast að allir – bæði þeim sem er treystandi og hinum – beygi sig undir sömu reglur. Það er framlag þeirra til aukins öryggis sjálf sín og samfélagsins. Með allir virðingu fyrir borgarlegum rétti þeirra 80 prósenta sem drekka 20 prósentin þá á áfengisstefna stjórnvalda að beinast að þeim 20 prósentum sem drekka 80 prósentin. Það er best fyrir alla; bæði 80 prósentin og 20 prósentin.

 

Sjöunda væri að svipta veitingamenn leyfi sem afgreiða drukkið fólk. Það er góður og margreyndur siður í flestum samfélögum. Við þurfum að lækka snögglega þol okkar gagnvart fulla kallinum. Hann er eins og brotni glugginn. Ef hann er látin afskiptalaus mun annar birtast og loks verður svo mikið af fullum köllum að margir þeirra sem annars myndu halda sér innan kurteisismarka fara að hegða sér eins og fulli kallinn. Þangað til við sitjum uppi með mannlífið eins og í miðbæ Reykjavíkur eftir klukkan tvö að nóttu. Þar sem menn öskra, míga, skemma og slá án þess að nokkur kippi sér upp við það. Hvers vegna ættum við að vilja að slíkt mannlíf fái að dafna? Hverskonar samfélag er það sem kippir sér ekki upp við það?

 

Áttunda væri að takmarka leyfi til sölu áfengis í miðbæ Reykjavíkur við miðnætti. Og hugsanlega að leyfa sölu áfengis í iðnaðarhverfum eitthvað lengur. Við þetta myndu veitingastaðir í miðbænum taka mið af þjónustu við ódrukkna og skírthugsandi viðskiptamenn í stað þess að laga þjónustu sína að þörfum amfetamíndrifinna nátthrafna. Það er undarlegt háttarlag að láta þeim þjóðfélagshópi miðbæinn eftir.

 

Níunda væri að bjóða fólki á leið á eftirlaun upp á námskeið um edrú ævikvöld. Margt af því fólki sem er að komast á eftirlaun er alið upp við að detta í það hvert sinn sem það fer í frí. Og þótt það hafi komist í gegnum starfsævina án þess að áfengið hafi skaðað það svo mjög getur það fallið fyrir Bakkusi þegar það hættir störfum.

 

Tíunda væri að hvetja foreldra og styrkja til að kaupa börnin sín frá áfengi. Veita börnunum verðlaun ef þau drekka ekki fyrir menntó, fyrir bílpróf, fyrir útskrift. Einn getur gefið aur, annar eldað uppáhaldsmat, þriðji farið í útilegu, fjórði hætt að pexa og svo áfram endalaust.

 

Ég skrifa ekki meira í bili, en mun glaður senda ráðherranum fleiri tillögur seinna.

 

Með baráttukveðju,

Gunnar Smári Egilsson

 

Áhugaverðar hugmyndir

- 26.8.2010 17:33:23 Gaman að lesa þetta opna bréf. Þú hefðir einnig mátt hampa Vilhjálmi Hjálmarssyni frá Brekku, sem lagði af veitingu áfengis í ráðherraveislum þegar hann var menntamálaráðherra. Það var snilldarleikur sem vakti fólk til umhugsunar.
Gunnar S.

Kommunisminn skín af þér Gunnar , sorglegt að sjá hvað það er mikið að kommunistahyski á skerinu

Orð í tíma töluð

- 27.8.2010 10:26:52 Kærar þakkir fyrir þetta innlegg þitt félagi Gunnar Smári. Við þurfum með aðstoð fjölmiðlamanna eins og þín, að vera stöðugt í umræðunni og byggja upp upplýsta málefnalega umræðu um áfengisvandamálið. Búa til nýja nálgun fyrir málstaðinn.
Sigurður S. Gunnarsson.

Sigurður af hverju ertu að verja þennan kommunista sem skrifaði þetta rusl

- 1.9.2010 18:24:42 Drykkjuhrútar telja sig ekki þufa að taka tillit til eins né neins og svo kenna þeir sig við frelsishugtök og sjáfstæði.
Vilhjálmur Árnason

Allt er betri en kommunismi

Já ég er svo mikill drykkuhrútur að ég hef á ævi minni drukkið eitt vínglass og einn bjór, vont á bragðið og hef engan áhuga. En það breytir engu um þá staðreynd að GUnnar Smári er augljóslega kommunisti og öfgavinstri sinnaður

Orð í tíma töluð

- 4.9.2010 12:50:44 Þú misskilur mig Vilhjálmur, ég er ekki að skrifa um pólitík og er alveg sama hvar menn skipa sér þar. Ég fagna allri umræðu sem getur orðið okkur bindidismönnum og málstað okkar til upplýstar umræðu.
Sigurður S. Gunnarsson.